ارتباط خویشاوندی
ساعت ٢:٠۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/۳/۳۱   کلمات کلیدی: ارتباط ،خوشاوندی

ارتباط خویشاوندی

امام باقر (ع) میفرمایند: صلهرحم «اعمال» را پاک «اموال» را  افزون، بلاها را دفع، حساب را آسان و «اجل» را به تأخیر  میاندازد.             (اصول کافی، ج 2 ص 150 )  

 مقدمه

صلهرحم، در قرآن و احادیث اسلامی از وظایف هر انسان مؤمنی دانسته شده است. بنابراین طبق دستور خداوند، انسان نباید از اقوام خود که سالهای درازی را با آنها زندگی کرده و با کمک و هدایت آنان رشد یافته و مانند گلی در باغستان محبت آنان پرورده شده است؛ دوری کند زیرا دوری از اقوام و خویشاوندان به پژمردگی روح و کمنشاطی فرد و جامعه میانجامد.

صلهرحم به معنی ارتباط، همراه با لطف و احسان به خویشاوندان نسبی است و به عنوان یک وظیفه شرعی به حساب میآید. صله رحم از آن دسته واجباتی است که در آن فواید زیادی نهفته است و وظیفه شرعی و دینی و عرفی هر مسلمانی است. آثار و فوایدی بسیاری مثل: طول عمر، خوشخلقی و افزایش روزی برایش ذکر شده است.

در فرهنگ ایرانیان، صله رحم جایگاه ویژهای داشته و به مناسبتهای مختلفی مانند عید نوروز، عیدهای مذهبی و شبنشینیهای زمستانی نمود بیشتری یافته است.


مرز صلهرحم

آداب معاشرت، اختصاص به بستگان پاک و با تقوا ندارد بلکه وظیفه اخلاقی است که نسبت به همه حتی به اهل گناه هم ثابتاست. چه بسا به برکت رفتوآمدهای بستگان صالح با اهل گناه آنها هم راه اصلاح در پیش گیرند و تأثیر بپذیرند. حتی اگر ارتباط با بعضی از خویشاوندان و رفتوآمدها به منزلشان باعث ناراحتی آنها شود، باز وظیفه صلهرحم از بین نمیرود و در این صورت باید به روشهای دیگر که باعث چنین مشکلی نمیشود ارتباط حفظ شود.

 اخلاق؛ معاشرت و ارتباط با خویشاوندان

برخلاف فرهنگ غربی، روح و محتوای فرهنگ دینی ما بر پایه، (ارتباط، صمیمیت، تعادل، همدردی و عاطفه) استوار است. جلوههای این فرهنگ بالنده نیز در دستورالعملهای اخلاقی اسلام دیده میشود. مسلمانان باید به گونهای در چارچوب اصول و سنن فرهنگ دینی خویش زندگی کنند که با شهامت و افتخار، بتوانند  (امضای دین) را پای همه رفتارهایشان بگذارند و زندگیشان برچسب اسلام داشته باشد.

 رابطهها

« دید و بازدید» و « رفتوآمدهای» خانوادگی و دوستانه، از جلوههای بارز اخلاق معاشرت است. این گونه رابطههای اجتماعی عنوانهای مختلف و در شرایط گوناگون انجام میگیرد. گاهی به صورت (صلهرحم) است؛ و در ارتباط با اقوام، بستگان، گاهی نام عبادت به خود میگیرد. در مورد بیماران نام و عنوان زیارتمیگیرد. به هر حال همه اینها، نوعی رابطه و معاشرت است ونشان دهنده منشی انسانی و فرهنگ اخلاقی هر فرد.

اسلام نیز در اینباره بسیار سخن گفته و رهنمودها داده است. این کار نیک و ساده آنقدر سازنده و مفید است و آنچنان مورد رضای پروردگار، که گاهی تقدیر الهی به خاطر آن عوض میشود وخداوند به پاداش این عمل نیکو بر عمرها میافزاید.

 علل کم شدن روابط خویشاوندی و صله رحم

آنچه گاهی مانع رفتوآمدهای خانوادگی و دیدارهای خویشاوندان و یا دوستان میشود، توقعات بالا، هزینه و مخارج اضافی، معطلی در رفت و برگشت، وقت نگذاشتن و کلاً کم شدن عاطفهها و... است. اما اگر به حداقل راضی باشیم حتی برای لحظهای نشستن در کنار یکدیگر و از حال هم جویا شدن و کمی وقت گذاشتن به خاطر همدیگر، ارتباطات و صلهرحم، قویتر خواهد شد.

یکی دیگر از علل کمرنگ شدن ارتباطات خویشاوندی، گسترش وسایل ارتباط جمعی است. متأسفانه در جامعه امروزی وسایل ارتباط جمعی نظیر تلویزیون، ماهوارهها، اینترنت و پیامک، در کنار مشکلات اقتصادی، حضور اعضای خانواده را در کنار هم کمرنگتر کرده است. در حالی که حضور در جمع خانوده و ارتباطات خویشاوندی و همین دور هم جمع شدنها، علاوه بر افزایش روابط عاطفی، به حل بحرانها و چالشهای زندگی افراد، ارتقاء سطح کیفی زندگی، مهارتهای ارتباطی، درست صحبت کردن و درست شنیدن را در افراد تقویت میکند بطوریکه هدف مهم زندگی که همان دستیابی به شادی است فراهم میشود.

 دیدار با خویشاوندان

خویشاوندان، ارتباط خونی با هم دارند و در حقیقت شاخ و برگهای یک درختند. هر درختی برای حفظ حیات خود به همکاری همه اجزاء با یکدیگر نیاز دارد. حفظ روابط خویشاوندی نیز با همکاری و همیاری بستگان امکان پذیر است. منظور از صلهرحم، و دیدار با خویشاوندان فقط دیدار اقوام نیست، بلکه مفهوم گستردهای را در بردارد. مهمترینشان این است که در حد توان و امکان، به یاری رساندن و رفع نیاز بستگان خود بپردازد اگر چه برخی از آنها عقیده فکری و فرهنگ یکسانی با هم نداشته باشند فقط نکته مهم این است که بین اقوام و بستگان رابطه و پیوند همواره حفظ شود.

 آثار و برکات صلهرحم ( آثار دنیوی)

1- طول عمر

2- گشایش روزی

3- راهی برای رسیدن به حاجتهای دنیوی

4-  برخورداری از حمایت الهی

5- پاکیزگی نفس

6- ایجاد روحیه، بخشش و سخاوتمندی

7- محبت آفرینی

8- مصونیت از گناه و تزکیه اعمال

9- دفع بلا

10- سلامت جسمانی

( آثار اخروی)

1- بخشش گناهان

2- راهیابی به بهشت

3- قبولی اعمال

4- تسهیل حسابرسی در قیامت

 آثار زیانبار قطع صلهرحم

1- کاهش عمر

2- محروم ماندن از رحمت خدا

3- گرفتار اندوه شدن

4- به اجابت نرسیدن دعاها

5- از دست دادن خویشاوندان

6- نزول بلا

 * خویشاوندان، ارتباط خونی با هم دارند و در حقیقت شاخ و برگهای یک درختند. هر درختی برای حفظ حیات خود به همکاری همه اجزا نیاز دارد. حفظ رابطه خویشاوندی نیز با همکاری و همیاری بستگان امکان پذیر است.

در دین مبین اسلام به سادهزیستی بسیار تأکید شده است. که همان ایجاد رابطه دوستانه و تحکیم پایههای دوستی است.