نوجوانی و بلوغ

نوجوانی چگونه دوره‎ای است؟

نوجوانی دوره‎ی غلبه بر نیاز‎ها، عواطف و احساسات  بر قوه تعقل و اندیشه و زمان بروز رفتارهای بی‎دوام و زودگذر است. در دوران بلوغ نوجوان بیش از هر دوره دیگر از زندگی‎اش دستخوش هجوم احساسات است و دگرگونی‎ها، التهاب‎ها و اضطراب‎ها در او ظاهر می‎شود. داشتن آگاهی و شناخت از دلایل بروز خصوصیات اخلاقی نوجوان، می‎تواند سبب پیشگیری بسیاری از سوء تفاهمات و مانع برخورد میان والدین و نوجوانان شود و در کاستن ناراحتی‎های این دو نسل مؤثر باشد.

 چگونگی رشد در نوجوانی:

1) رشد جسمانی: در آغاز این مرحله، تغییرات و تحولاتی سریعو عمیق در جسم پدید می‎آید که سبب بروز خلق‎و‎خو و رفتارهای جدید می‎شود. با رشد غده‎های مختلف در این دوره، تعادل دوران کودکی به هم می‎خورد و بدن در وضعیت جدیدی قرار می‎گیرد.

2) رشد ذهنی: همزمان با رشد جسمانی، توانایی‎های ادراکی نوجوان نیز توسعه پیدا می‎کند. در این دوره تحولات ذهنی و فعالیت‎های مغزی بیشتر می‎شود. 

3) رشد شخصیت: بر اثر رشد غده‎ها و تغییر و تحولاتی که در جسم نوجوان در این سن ظاهر می‎شود تغییراتی نیز در نوع رفتار و برخوردهای نوجوان پدید می‎آید. این دوره از سن دوره تثبیت شخصیت است؛ یعنی علایق، انگیزه‎ها، تمایلات‎‎رفتاری و همانند‎سازی که در سن کودکی شکل گرفته بودند، به مرور ثابت می‎شود.

 سن بلوغ از چه زمانی آغاز می‎شود؟

در این که سن بلوغ از چه زمانی آغاز و در چه سنی به پایان می‎رسد بسیار دشوار است، چرا که علائم بلوغ در افراد، گوناگون و متفاوت است. تحقیقات متعددی نشان داده است که نسل کنونی زودتر از نسل‎های گذشته به مرحله بلوغ می‎رسند که این بلوغ زود‎رس بستگی به عواملی مثل: سینما، رادیو و تلویزیون، وضع تغذیه و بهداشت فردی و روانی نسل جدید نسبت به نسل گذشته است. اما این مرحله تقریباً از سن 11الی 12سالگی شروع شده و تا سن 18 الی 19 سالگی ادامه دارد تغییر قابل ملاحظه‎ای که در این مرحله اتفاق می‎افتد و از آن به نوعی تعبیربه بحران می‎کنند، بلوغ نام دارد. در واقع بلوغ به اولین مرحله نوجوانی اطلاق می‎شود.

 مراقبت‎های دوران بلوغ

والدین و مربیان یک تا دو سال قبل از بلوغ کامل نوجوانباید اقدامات زیر را انجام دهند.

- نوجوان را آماده کنند که به زودی و به تدریج تغییراتی را در جسم و روان خود احساس خواهد کرد.

- به طرق مختلف او را مطمئن کنند که تغیرات ایجاد شده طبیعی است.

- در مورد تغییرات ایجاد شده به او تبریک بگویند و خاطر نشان کنند که دوره‎ی جدیدی در زندگی او آغاز شده است.

- به او یادآوری کنند که این تغییرات در جهت تکامل فردی است و قدمی به سوی اجتماعی شدن اوست. به همین دلیل وظایف فردی و اجتماعی برای او منظور شده است.

 بلوغ شرعی در اسلام

فقهای اسلام واژه بلوغ را به معنای خاصی به کار برده و از آن به عنوان «پایان دوران کودکی و آغاز تکلیف» یادآوریادیاد   ی یور شده‎اند. به این معنا که بلوغ را یکی از شرایط طبیعی تکلیف دانسته که پس از آن فرد باید به آداب و وظایف الهی توجه کند، اسلام برای این دوره اهمیت فراوانی قائل شده است؛ زیرا نوجوان چون به بلوغ می‎رسد وارد مرحله تازه و عالی‎تری از ادراک و فهم نسبت به  مسائل پیرامون خود می‎شود. از اینرو خداوند این سن معین را فاصله میان کودکی و بزرگسالی قرار داده است که نوجوان مکلف به انجام همة تکالیف شرعی و دستورات دینی است. با توجه به این تکلیف شرعی است که در اصطلاح عموم،هدودوران بلوغ را دوران تکلیف می‎گویند.

عوامل مؤثر بر بحران بلوغ

1- عوامل ارثی و خانوادگی

2- سطح هوش نوجوان

3- وضعیت سلامت فرد و تغذیه

راه‎های غلبه بر بحران بلوغ

برای عبور از این بحران در نوجوانان، والدین وظایفی دارند. وظیفه والدین کمک به نوجوان و راهنمایی آنان از طریق ارئه اطلاعات صحیح و جامع درباره تحولات دوره بلوغ است. هرگونه سهل‎انگاری می‎تواند نوجوانان را به اطلاعات ناقص و نادرست سوق داده و در نهایت آنها را با مشکلات جسمی و روحی مواجه سازد.

 * بلوغ و بحران عاطفی

مهمترین تحول دوران بلوغ بعد از رشد جسمانی، تحولات عمیق عاطفی است. این بحران باعث شده است که طوفانی در درون نوجوان ایجاد شود وبا انواع تردید‎ها، سردرگمی‎ها روبه‎رو گردد. عواطف او ثابت نیست زود خوشحال می‎شود و به سرعت در غم و اندوه فرو می‎رود. انگیزه استقلال‎طلبی در این مرحله بروز می‎کند. به تدریج عواطف و احساسات و خواسته‎هایشان جهت می‎گیرد. برخورد مناسب والدین و مربیان با این بحران می‎تواند تا حد زیادی در فروکش کردن آن دخیل باشد.

* بلوغ و ارتباط با همسالان

 دورة بلوغ همواره دورة تنهایی بوده است. نوجوان همیشه در درون خود احساس خلأ می‎کند این احساس تنهایی نوجوان را بر آن می‎دارد که با همسالان خود ارتباط برقرار کند. بنابراین دوستی‎ها در این دوران بر اساس یک نیاز اجتماعی شکل می‎گیرد. در این دوره، مدت زمانی که نوجوان صرف صحبت کردن با همسالان می‎کند از مدت بودن در کنار خانواده بیشتر است. بنابراین با توجه به نقش مهم و سازنده همسالان، لازم است خانواده و مدرسه زمینه عضویت و حضور نوجوان را در گروه‎ها و تشکل‎های دانش‎آموزی و محلی فراهم نمایند تا نوجوان روابط اجتماعی را به بهترین نحو تجربه کند.

«البته نباید مسئولیت والدین را در بررسی و تحقیق در مورد دوستان نادیده گرفت. هر گونه اهمال و بی‎تفاوتی ممکن است زیان‎های جبران ناپذیری را به وجود آورد».

 * بلوغ و سازگاری با والدین

یکی دیگر از بحران‎های بلوغ، ناسازگاری نوجوانان با والدین است.‎

- چرا فرزندان رفتار و گفتار والدین خود را تأیید نمی‎کنند؟

والدین از مخالفت فرزندان خود گله و شکایت دارند. به نظر می‎رسد آزادی‎خواهی و استقلال‎طلبی از خصوصیات بارز دوران بلوغ است، که والدین می‎توانند با ارتباط صحیح و منطقی با نوجوانان به آنها کمک کنند تا این دوره را بدون فشار و تنش سپری کنند. اگر پدر و مادرها بتوانند غیر از ولی بودنشان همانند یکدوست، به صورت دوستانه و مشاورانه با نوجوان رفتار کنند می‎توانند همچون سنگری استوار او را از گزند آسیب‎های جامعه حفظ کنند.

/ 0 نظر / 37 بازدید