مدیریت هیجانات

هیجان‌ها چیستند؟

هیجان‌ها، پدیده‌هایی چند وجهی‌‌اند، و تا اندازه‌ای حالت‌های عاطفی ذهنی هستند و باعث می‌شوند تا به شیوه خاصی احساس کنیم؛ مثلاً خشمگین یا شاد شویم. بدن ما هنگام هیجان‌زدگی طوری فعال می‌شود که با حالت بی‌هیجانی فرق دارد، به عنوان مثال  علائمی مثل افزایش ضربان قلب، عضلات تنیده و تنفس سریع را تجربه می‌کنیم. هیجان‌ها همانند گرسنگی برای موجود زنده جنبه کارکردی دارند و باعث بقای آن می‌گردند. خشم ما را برای جنگیدن با دشمن آماده می‌کند و ترس ما را برای گریختن از خطر مجهز می‌سازد. مهمتر این که هیجانات پدیده‌های اجتماعی هستند و ارتباط ما را با دیگران تسهیل می‌سازند.

هیجانها پیام‌های ارتباطی قدرتمندی هستند که:

1. احساس‌های ما را به دیگران منتقل می‌کنند.

2. چگونگی پاسخدهی دیگران به ما را تنظیم می‌کنند.

3. تعامل اجتماعی را آسان می‌سازند.

4. رفتار اجتماعی را ترغیب می‌کنند.

ضرورت مهارت مدیریت هیجان‌ها:

زمانی که هیجانات به شکل کنترل نشده ابراز شوند نه تنها از کارکرد زیستی و اجتماعی برخوردار نیستند، بلکه آسیب زننده هم می‌شوند. به عنوان مثال خشم شدید و کنترل نشده منجر به شکسته شدن حلقه ارتباطات بین فردی شده و به شبکه حمایت اجتماعی افراد آسیب می‌رساند.

عدم مدیریت صحیح هیجانات علاوه بر آنکه روابط اجتماعی افراد را تحت تاثیر قرار می‌دهد، می‌تواند سلامت جسمی و روانی ایشان را نیز مختل ساخته و به شکل‌گیری رفتارهای نابهنجار یا اختلال‌های روانی در آنها بینجامد، برای مثال هیجان ترس که به نوبه خود نقش کارکردی برای بقای انسان دارد، در صورتی که به خوبی مدیریت نشود می‌تواند موجب بسیاری از  بیماری‌های روان رنجوری به ویژه اختلالات اضطرابی باشد. تحقیقات نشان داده  است که کسانی که تجربه هیجانات ناگوار مانند اضطراب، خشم، غم و ... دارند، در صورتی که نتوانند به خوبی با این حالتهای هیجانی کنار بیایند، خیلی بیشتر از سایرین دچار بیماریهای جسمی می‌شوند. با بهره‌گیری از مهارت مدیریت هیجان‌ها می‌توانید از مزایای بی‌شمار آن برخوردار شد؛ از جمله

-  سلامت ذهنی و عاطفی

- کاهش آشفتگی، استرس و ناکامی

- ثبات و پختگی هیجانی

- عملکرد بهتر در نتیجه کنترل فشار هیجانی

- تعامل بهتر با دیگران و زندگی اجتماعی رضایت بخش

- خودتنظیمی، خودکارآمدی و رضایت از خود

- توانمندی (توانایی بهتر برای کنارآمدن با آنچه که زندگی از شما طلب می‌کند)

- آسایش و شادکامی

مدیریت شناختی هیجان

هیجان‌ها بنا بر ماهیت‌شان، تحلیل رونده و تقریباً زودگذر هستند. آنچه که مهم است آن است که شما بتوانید در زمان اندکی از رخ دادن هیجان، آن را شناسایی کرده و سریعاً احساس خود را فرو نشانی کنید تا این احساس منجر به صادر شدن رفتاری از سوی شما نشود که بعداً از انجام آن پشیمان شوید. برای اینکه بتوانید در کمترین زمان هیجان‌های خود را شناسایی کنید، به حوزه‌های زیر در خودتان توجه نمایید.

* نشانه‌های بدنی: هیجان‌ها تظاهرات جسمانی نیز دارند و در حالات و وضعیت بدنی ما منعکس می‌شوند. به عنوان مثال گره کردن مشت‌ها و ساییدن دندانها می‌توانند نشانه‌های خوبی برای تشخیص هیجان خشم باشند.

* افکار و باورها: هیجان‌ها همچنین به عنوان افکار تجربه می‌شوند. به عنوان مثال انواع خاصی از افکار تنها زمانی که غمگین یا ناراحت هستید به سراغ شما می‌آیند. مثلاً بیشتر افراد هنگامی که غمگین هستند افکاری از این قبیل دارند که" همیشه همینطور است یا هیچ چیز عوض نخواهد شد"، اما زمانی که سرحال هستند از این نوع افکار در سر ندارند. اگر چنین افکاری در خودتان سراغ دارید که با هیجان‌های شما گره خورده‌اند، می‌توانید با شناسایی آنها به شناخت بهتری از هیجان‌های خود دست یابید.

هیجان‌ها مولفه‌های رفتاری دارند و خود را در اعمال افراد نشان می‌دهند. توجه کنید که زمانی که ناراحت یا خشمگین هستید چه اعمالی انجام می‌دهید: مثلاً آیا به طور ناگهانی صدایتان را بالا می‌برید، شروع به گریه می‌کنید، در اتاقی خودتان را حبس می‌کنید و یا اینکه با افرادی که باعث ناراحتی یا خشم شما شده‌اند صحبت می‌کنید؟

* راه‌اندازها: راه‌اندازها عبارتند از موقعیت‌ها، افراد، مکان‌ها، احساسات، افکار یا چیز‌هایی که باعث شکل‌گیری تجربه هیجان خاصی در شما می‌گردند. سعی کنید راه‌انداز‌های هیجان‌های خود را شناسایی و آنها را یاددشت کنید. آگاهی از راه‌اندازها به شما کمک می‌کند تا هیجانات ناخوشایند را پیش بینی کرده و برای مدیریت آنها آماده باشید.

مدیریت رفتاری هیجان:

راه‌های زیادی به غیر از ابراز مستقیم هیجان منفی برای کاهش فشار عصبی وجود دارد: شما می‌توانید:

* با گریه کردن یا درد دل کردن برای فردی که به او اعتماد دارید، از بار منفی هیجان خود بکاهید.

* ورزش کنید.

* در برابر یک موقعیت برانگیزاننده سکوت کنید یا موضوع را عوض کنید.

* خود را با کار یا چیزی که برایتان خوشایند است سرگرم کنید.

* با استفاده از نوشتن می‌توانید مدیریت هیجان خود را بهبود ببخشید.

* احساسات خود را به صورت کلامی با فردی که شما را ناراحت کرده است بیان کنید.

* از تمرینات آرامش بخش استفاده نمایید.

 یادگیری مهارت‌های زندگی یکی از ضروریات دنیای امروزی است . 

/ 1 نظر / 262 بازدید
زهرا

عااااااااااااااااااااالی ممنون