چگونه کودکان خود را تنبیه کنیم؟

- تنبیهی را انتخاب کنید که رفتار ناخواسته را کاهش دهد

   تنبیه فقط هنگامی مؤثر  قلمداد می‎شود که بروز رفتار نامناسب را کاهش می‎دهد. ایجاد محدودیت و گرفتن اسباب‎بازی‎ها یا امتیازات خاص( مانند تماشای کارتون) در صورتی «تنبیه» تلقی می‎شود که مؤثر واقع شوند. پس بهتر است که نخست نتایج تنبیه را برسی کنید. اگر رفتار نامناسب کاهش یافته بود، می‎توانید دوباره از آن نوع تنبیه استفاده کنید در غیر این صورت، تکرار آن تنبیه سودی ندارد و باید روشدیگری را امتحانکرد.

 - در تنبیه زیاده روی نکنید

اگر بیش از حد از تنبیه استفاده کنید، کودک شما به آن عادتخواهد کرد و تنبیه تأثیر خود را به تدریج از دست می‎دهد.

- از تنبیه در کنار روش‎های مثبت استفاده کنید

وقتی تنبیه را به عنوان یک روش، انتخاب می‎کنید باید به کودک آموزش نیز بدهید. تنبیه به تنهایی رفتار خوب را به کودک نمی‎‎آموزد. برای تشویق کودک به انجام آن چه می‎خواهید، باید تفهیمش کنید، به او آموزش دهید و در صورت اصلاح رفتار مزبور، پاداشی برایش در نظر بگیرید.

- تنبیه را به تعویق نیندازید

اگر قصد تنبیه کودکتان را دارید، درست پس از رفتار ناپسندش این کار را انجام دهید. هر تنبیهی اثرش را با گذشت زمان از دست می‎دهد و ممکن است کودک نتواند ارتباط تنبیه را با عمل ناپسندش درک کند.

- همیشه پیامدها را تشریح کنید

کودک باید بداند چه رفتاری شما را ناراحت می‎کند و در صورت پافشاری در انجام آن، واکنش شما چه خواهد بود. تصمیم خود و پی‎آمدهای نادیده گرفتن آن عمل را به او بگویید.

- ثابت قدم باشید

تنبیه مؤثر، تنبیهی است که برای کودک قابل پیش‎بینی باشد. تنبیه باید در مواردی که آن رفتار ناپسند سر می‎زند انجام شود. اگر به کودکتان گفته‎اید که در صورت پرت کردن عروسکش، آن را از او خواهید گرفت، پس از هر بار پرت کردن به وعدۀ خود عمل کنید.

- برای اصلاح رفتار به کودک خود فرصت دهید

هدف از تنبیه، اصلاح رفتار کودک است. پس باید به اوفرصت دهید تا آموخته‎هایش را نشان دهد. اگر تنبیه طولبکشد، ممکن است کودک فرصت پیدا نکند که رفتار خود را اصلاح کند.

روشهای تنبیه

اگر می‎توانستیم فرزندان خود را فقط با استفاده از روش‎های مثبت تربیت کنیم عالی بود، اما نمی‎توانیم. وقتی پدر و مادری فرزندانشان را به اتاقی می‎فرستند، زمان تماشا کردن تلویزیون او را محدود می‎کنند و به او اجازه بازی کردن با اسباب‎بازی‎های مورد علاقه‎اش را نمی‎دهند، در واقع برای اصلاح رفتار‎های او از تنبیه استفاده کرده‎اند.

مهم‎ترین روش‎های تنبیهی برای کاهش رفتارهای ناپسند و آزاردهنده فرزندان به قرار زیر است.

1- روش نادیده گرفتن: برای متوقف کردن رفتارهایی بکار می‎رود که همیشه مورد توجه کودک قرار داشته و او را به هدفش رسانده است.  برای مثال او از شما با گریه چیزی گرفته و به هدفش رسیده است، حال اگر سعی کنید به جای دادن آن شئ به گریه او اهمیت ندهید و از اتاق خارج شده، قدم بزنید. در این صورت به زودی گریه‎اش بند خو‎اهد آمد.

2- روش خاموشی: همان طور که با پاداش دادن به کودک در هر زمان که رفتار مطلوب را انجام می‎دهد می‎توان آن رفتار را نیرومند کرد. با پاداش ندادن قاطعانه به کودک هنگام اجرای رفتار نامطلوب می‎توان این رفتار را در او کاهش داد.

3- روش پاداش دادن به رفتار مطلوب در مقابل رفتار نامطلوب: در مقابل هر رفتار نامطلوب که از کودک سر می‎زند می‎توان رفتاری نامطلوب و کاملاً متضاد با آن را جایگزین کرد.

4- محروم کردن از پاداش: یعنی بلافاصله بعد از اجرای  رفتار ناپسند مورد نظر، کودک را به مدت زمان مشخصی، از یک موقعیت جالب و پاداش دهنده محروم کنید. مثلاً یک روز اسباب‎بازی‎هایش را به او ندهید و یا چند روز او را از بردن به پارک محروم کنید و ...

5- جریمه دادن: یعنی مقداری از تقویت کننده‎های او را در ازای رفتار نامطلوبی که انجام داده است حذف کنید. مثل: کسر نمرات دانش‎آموز و یا کسر پول توجیبی به خاطر کارهای غلطی که انجام داده است.

برسی اثرات تنبیه

تحقیقات نشان داده است که در امر تربیت و آموزش، استفاده از تنبیه اثرات سویی دارد و بهتر است که تا سر حد امکان از به کار بردن آن خودداری شود. اگر چه استفاده از تنبیه به عنوان یک تقویت کننده در تضعیف و کاهش رفتار‎های نامطلوب و موانع رسیدن به اهداف تربیتی و شخصیتی و بروز رفتارهای ناهنجار، لازم و ضروری است و چشم پوشی از وقوع آن، اثرات منفی به جای خواهد گذاشت. ایجاد صمیمیت و ابراز محبت و تشویق‎های بجا و بلافاصله بعد از رفتار درست و مطلوب، از تکنیک‎هایی است که برای ایجاد انگیزش و کنترل رفتار نامطلوب کودک می‎توان از آن کمک گرفت.

اصول مهم در تنبیه

1-  تنبیه بایستی به  عنوان آخرین روش تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

2- تنبیهی انتخاب شود که مطمئن باشید در کاهش رفتار کودک مؤثر است.

3- چون تنبیه به تنهایی رفتار خوب را به کودک نمی‎آموزد ضروری است در کنار روش‎های مثبت دیگر قرار گیرد.

4- چون استفاده از روش تنبیه کار بسیار حساسی است، بایستیفوق‎العاده دقیق و حساس باشید. به همین جهت توصیه می‎شود تا حد ‎امکان از تنبیه بدنی خودداری شود وبه جای آن از تنبیه عاطفی مثل « اخم و قهر کردن» در کوتاه مدت استفاده شود.

5- تنبیه نبایستی در حضور جمع خصوصاً در مقابل دوستان اعمال شود.

6- کودک باید از علت تنبیه آگاه باشد، تا در موارد دیگر از آن دوری کند.

7-  هر گاه کودک از کارش پشیمان شد و از رفتارش بازگشت باید او را با آغوش باز پذیرا شد.

 

/ 0 نظر / 57 بازدید